Mątwik burakowy (Heterodera schachtii) to mały biały nicień o długości około 1 mm, który może przemieszczać się w glebie. Nicienie przyczepiają się do korzeni roślin buraka cukrowego i żywią się zawartością komórek korzeniowych. Może to prowadzić do proliferacji włośników, które rozwijają się kosztem korzenia palowego.
Jakie są objawy infekcji nicieniami?
Objawy mątwika burakowego na plantacji zwykle pojawiają się w postaci wyraźnych plam więdnących i żółknących liści buraka.
- Objawy nicieni na liściach buraka cukrowego:
Od czerwca można zaobserwować więdnięcie. Może to prowadzić do żółknięcia, a następnie nekrozy zewnętrznych liści. - Objawy korzeniowe nicieni w buraku cukrowym:
Korzeń palowy pozostaje słabo rozwinięty i może występować nadmierne tworzenie się włośników. Na włośnikach często widoczne są małe białe lub brązowe cysty w kształcie cytryny.
Jak rozprzestrzeniają się nicienie?
Zdolność nicieni do przemieszczania się w glebie jest stosunkowo ograniczona. Cysty mogą być jednak rozprzestrzeniane przez:
- Wodę - opady deszczu, spływy, nawadnianie itp.
- Transport gleby – erozję, prace ziemne, wyrywanie korzeni
Korzystne warunki dla rozwoju nicieni obejmują:
- Duże uwilgotnienie gleby - sprzyja rozmnażaniu
- Suche lata - nasilają widoczne uszkodzenia
- Wysokie temperatury gleby
Obecnie pasożyt ten jest jednym z głównych szkodników buraka cukrowego. Może powodować poważne straty w plonach poprzez zmniejszanie plonu korzeni i zwiększanie ich zanieczyszczenia glebą. Występuje na całym świecie i w Europie, zwłaszcza na obszarach uprawy buraka cukrowego, gdzie rotacja jest krótka i występują inne rośliny żywicielskie.
Jak zwalczać mątwika burakowego?
Ochrona buraków cukrowych przed mątwikiem burakowym musi przede wszystkim obejmować środki agronomiczne:
- Przedłużenie rotacji (z 3 do 5 lat)
- Wczesny siew
- Unikanie gatunków żywicielskich w płodozmianie
- Rośliny żywicielskie: burak cukrowy, szpinak, kapusta i rzepak, ...
- Uprawy pośrednie: gorczyca biała, rzodkiew pastewna i niektóre warzywa strączkowe
- Liczne gatunki chwastów
- Wysiew nicieniobójczych roślin krzyżowych jako uprawy pośredniej, aby pomóc w ograniczeniu populacji nicieni.
Wysiew odmian buraka tolerancyjnych zarówno na rizomanię, jak i na nicienie uzasadniony jest w przypadkach, gdy:
- Niższa produkcja z danego pola niż średnia lokalna
- Objawy podobne do niedoboru magnezu widoczne na liściach
- Więdnięcie w najgorętszym momencie dnia
- Obecność cyst, w miarę możliwości potwierdzona analizą nematologiczną.
